Stabiliteti fiskal ekziston, por nuk po përkthehet në zhvillim ekonomik real.
Struktura fiskale e mbështetur në TVSH e shtyn ekonominë drejt konsumit, jo prodhimit.
Politikat aktuale nuk po krijojnë stimuj të mjaftueshëm për industri dhe eksport.
Qasja fiskale mbetet kryesisht neutrale dhe pa fokus strategjik.
Pa një ndryshim kursi, ekonomia rrezikon të mbetet e varur nga importet dhe remitencat.
Hyrje
Në ekonomitë në zhvillim, sistemi fiskal nuk është vetëm një mekanizëm teknik për mbledhjen e të hyrave buxhetore, por një instrument strategjik për nxitjen e rritjes ekonomike dhe transformimit strukturor.
Në Kosovë, kjo çështje merr rëndësi të veçantë për shkak të strukturës së ekonomisë, e cila karakterizohet nga varësia e lartë nga importet dhe remitencat, si dhe nga një bazë e kufizuar prodhuese. Në këtë kontekst, roli i politikës fiskale duhet të analizohet jo vetëm në funksion të stabilitetit, por edhe si mjet për zhvillim afatgjatë.
Pse sistemi fiskal ka rëndësi për zhvillim?
Politika fiskale ndikon drejtpërdrejt në zhvillimin ekonomik përmes mobilizimit të të ardhurave dhe orientimit të shpenzimeve publike.
Një sistem fiskal funksional mund të krijojë kushte për investime, të nxisë punësimin dhe të rrisë konkurrueshmërinë e ekonomisë. Në të kundërtën, një sistem pasiv kufizon potencialin zhvillimor dhe e mban ekonominë të varur nga faktorë të jashtëm si remitencat dhe importet.
Struktura fiskale në Kosovë: avantazh apo kufizim?
Kosova ka ndërtuar një sistem fiskal relativisht të thjeshtë dhe konkurrues në rajon, me norma të ulëta tatimore.
Megjithatë, pesha kryesore e të hyrave buxhetore vjen nga tatimet indirekte, veçanërisht TVSH. Kjo strukturë e bën sistemin efikas në aspektin administrativ, por njëkohësisht e kufizon rolin e tij zhvillimor, pasi nuk targeton investimet dhe prodhimin në mënyrë direkte.
A po përdoret politika fiskale për zhvillim?
Në praktikë, politika fiskale në Kosovë ka qenë e orientuar kryesisht drejt ruajtjes së stabilitetit makroekonomik.
Kjo ka siguruar deficit të menaxhueshëm dhe borxh publik relativisht të ulët, por nuk ka garantuar transformim strukturor të ekonomisë..
Mungesa e politikave fiskale të targetuara për sektorë strategjikë si industria përpunuese, teknologjia dhe eksporti tregon një qasje më tepër neutrale sesa zhvillimore.
Problemi kryesor: ekonomi e orientuar kah konsumimi
Një nga karakteristikat themelore të ekonomisë së Kosovës është orientimi i saj drejt konsumit.
Rritja ekonomike mbështetet në remitenca dhe konsum të brendshëm, ndërsa kontributi i prodhimit dhe eksportit mbetet i kufizuar. Sistemi fiskal aktual nuk ka krijuar stimuj të mjaftueshëm për prodhim vendor, çka çon në një deficit të vazhdueshëm tregtar dhe varësi nga importet.
Çfarë mungon?
Mangësia kryesore e sistemit fiskal është mungesa e incentivave fiskale për sektorët prodhues dhe eksportues.
Politikat që do të nxisnin inovacionin, investimet në teknologji dhe rritjen e konkurrueshmërisë janë ende të kufizuara. Kjo e pengon kalimin e ekonomisë nga një model konsumues në një model prodhues dhe eksportues.
Çfarë duhet të ndryshojë?
Kosova duhet të kalojë nga një qasje fiskale neutrale në një qasje më aktive dhe strategjike.
Kjo nënkupton krijimin e politikave fiskale që mbështesin sektorët me potencial të lartë zhvillimor, rritjen e investimeve publike në infrastrukturë dhe arsim, si dhe përmirësimin e strukturës së të hyrave për të zvogëluar varësinë nga tatimet indirekte.
Një kornizë fiskale më strategjike duhet të lidhë politikën tatimore, shpenzimet publike, prioritetet e investimeve dhe zhvillimin sektorial brenda një modeli koherent të transformimit ekonomik.
Përfundim
Sistemi fiskal në Kosovë ka luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen e stabilitetit ekonomik, por ai nuk është përdorur në mënyrë të mjaftueshme si instrument për zhvillim ekonomik.
Pa një ndryshim strategjik në politikën fiskale, ekonomia rrezikon të mbetet e varur nga konsumimi dhe importet, duke kufizuar potencialin për rritje të qëndrueshme dhe konkurrueshmëri ndërkombëtare.
Për informacione të detajuara për Sistemin Fiskal dhe Treguesit Makroekonomik si dhe Strategjitë e Zhvillimit hyni ne Zonën e Parnerëve!